Es ist ein Ros entsprungen

Es ist ein Ros entsprungen

Na de zettingen van Vulpius en Praetorius, volgt van laatsgenoemde ook nog een fraaie bewerking van Der Morgenstern ist aufgedrungen uit Musae Sioniae VI (dè bundel voor iedereen die rond Kerst eens iets eenvoudigs en afwisselends wil doen). Ook de rest van het concert is trouwens de moeite. Omdat in de tekst onder de video op youtube het programma wat in de war is geraakt, kunt u onderaan deze pagina het volledige programma lezen. Daarna ook enkele PDFs van beide liederen.

Achtergrondinfo bij dit Kerslied

[voor meer achtergrond, ook over andere kerstliederen, klik hier]

Oorspronkelijk een Duits Marialied: de ‘roos’ is in de (mystieke) Middeleeuwse poëzie een vast beeld voor Maria. Protestanten konden dit niet meteen meemaken, en de blijkbaar niet alleen muzikaal inventieve Michael Praetorius kwam op het idee om deze roos te laten verwijzen naar Maria’s kind. Door een regel te wijzigen in het tweede couplet werd de referent aangepast. Dan nog even de verwijzing naar Maria’s ongeschonden maagdelijkheid verwijderen (laatste regel, beetje knullig gewijzigd, maar goed) en ook protestanten konden het zingen zonder gewetensbezwaren. Als u hier klikt krijgt u een vergelijkend overzicht van de verschillende versies (in kolommen naast elkaar – enkel desktop viewable)

Es ist ein Ros entsprungen
aus einer Wurzel zart,
wie uns die Alten sungen,
von Jesse kam die Art
und hat ein Blümlein bracht
mitten im kalten Winter,
wohl zu der halben Nacht.

Das Röslein, das ich meine,
davon Jesaia sagt,
hat uns gebracht alleine
Marie die reine Magd.
Aus Gottes ewgem Rat
hat sie ein Kind geboren
wohl zu der halben Nacht.

Das Blümelein so kleine,
das duftet uns so süß,
mit seinem hellen Scheine
vertreibt’s die Finsternis:
Wahr’ Mensch und wahrer Gott,
hilft uns aus allem Leide,
rettet von Sünd und Tod.

 

Programma
Melchior Vulpius (ca. 1570-1615) / Michael Praetorius
(1571-1621)
Es ist ein Ros entsprungen

Michael Praetorius
(1571-1621)
Uit Misae Sioniae VI: Der Morgenstern ist aufgedrungen

Heinrich Ignaz Franz von Biber (1644-1704)
Uit de Rosenkranz
Sonaten: Ankündigung der Geburt Christi

Hans Leo Hassler
(1564-1612)
Dixit Maria ad angelum
Ein Kindelein so löbelich

Johann Vierdanck (ca. 1605-1646)
Ich freue mich im Herren

Matthias Weckmann (ca. 1616-1674)
Sonate à 4, nr. 2

Philipp Friedrich Böddecker
(1607-1683)
Uit Sacra Partitura: Veni Salvator     

Dieterich Buxtehude (ca. 1637-1707)
Das neugeborne Kindelein (BuxWV
13)

Johann Christoph Bach (1642-1703)
Lieber Herr Gott, wecke uns auf

Andreas Hammerschmidt (1611/1612-1675)
Freue Dich, du Tochter Zion 

Jan Baptist Verrijt (ca. 1605-1650)
Uit Flammae diviniae: Currite Pastores  

Johann Rosenmüller (ca.
1619-1684)
Uit Sonate di camera: “Sinfonia Quinta”

Guillaume Bouzignac (ca. 1587-1642)
Noé, noé, pastores

Andreas Hammerschmidt
Uit Musicalische Andachten: Freude, Freude, grosse Freude

Johann Michael Bach (1648-1694)
Ehre sei Gott in der Höhe

 

Partituren:

Es ist ein Ros

De originele vier stemboekjes:

Praetorius-Es_ist_ein_Ros_(1609)

 


Een transpositie (laag)

Praetorius-Es_ist_ein_Ros_entsprungen-EG30-D-Dur

 


Der Morgenstern

Der-Morgenstern-ist-aufgedrungen_Kantionalsatz